Frisse startmomenten

Bepaalde momenten in de tijd brengen een tijdelijke verandering in motivatie teweeg. De start van een nieuw jaar hoort daar zeker bij, maar ook de eerste dag in een nieuwe week of de eerste dag van een nieuwe maand. Of tijdsmarkeringen die voor iedereen persoonlijk op een ander moment vallen,  zoals een verjaardag of de eerste dag na je vakantie.

Mensen hebben het gevoel dat ze op die momenten een frisse start kunnen maken en met een schone lei kunnen beginnen. Gemaakte fouten in het verleden tellen niet meer mee, waardoor mensen positiever naar zichzelf kijken en meer vertrouwen in zichzelf hebben. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat op die gemeenschappelijke frisse startmomenten de sportschool vaker bezocht wordt en er op internet meer gezocht wordt naar afvalmethodes. 

Het grotere plaatje

Naast het nemen van afstand van het verleden speelt ook mee dat mensen op die momenten meer geneigd zijn om naar het grotere plaatje te kijken. Ze hebben dan meer oog voor de lange termijndoelen die ze hebben.

Ook vallen sommige van die tijdsmarkeringen samen met een periode van ontspanning. Na de vakantie of na het weekend bijvoorbeeld. Dit geeft hernieuwde energie en motivatie. 

Kansrijke momenten

Naast de frisse startmomenten zijn er ook andere omstandigheden of gebeurtenissen wanneer mensen meer open staan en meer motivatie hebben om te veranderen. Het kan te maken hebben met een levensgebeurtenis zoals zwanger zijn, met pensioen gaan of een verhuizing. Zwangere vrouwen staan er meer voor open om te stoppen met roken of om gezonder te gaan eten. Iemand die met pensioen gaat, heeft meer vrije tijd om lichamelijk actief te zijn. Een verhuizing kan aanleiding geven om de manier van woon-werkverkeer te veranderen en voortaan op de fiets te gaan.

Ook kunnen gezondheidsgerelateerde momenten een kansrijk moment worden. Bijvoorbeeld wanneer mensen bepaalde symptomen hebben, iemand die net een bepaalde diagnose of testuitslag heeft gekregen of wanneer iemand een operatie moet ondergaan. 

Niet wachten tot Nieuwjaar

Er zijn dus gedurende het jaar meerdere momenten die zich lenen als startpunt voor verandering en waarop je goede voornemens kunt initiëren. Welk moment ga jij benutten?  


Auteur: Ingrid Steenhuis

Bronnen

Brust, M., Gebhardt, W. A., Numans, M. E., & Kiefte-de Jong, J. C. (2020). ‘Teachable moments’; Het juiste moment voor leefstijlverandering. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 164, D4835.

Cohen, D. J., Clark, E. C., Lawson, P. J., Casucci, B. A., & Flocke, S. A. (2011). Identifying teachable moments for health behavior counseling in primary care. Patient Education and Counseling, 85(2), e8-e15.

Dai H, Li C. How experiencing and anticipating temporal landmarks influence motivation. Curr Opin Psychol. 2019 Apr;26:44-48. doi: 10.1016/j.copsyc.2018.04.012. Epub 2018 Apr 30. PMID: 29753243.

Hengchen Dai & Katherine L. Milkman & Jason Riis, 2014. "The Fresh Start Effect: Temporal Landmarks Motivate Aspirational Behavior," Management Science, INFORMS, vol. 60(10), pages 2563-2582, October. 

Deze tekst is een bewerkte versie van een tekst uit: Steenhuis IHM. (2024). Ik ga het gewoon (niet) doen. Waarom leefstijl- en gedragsverandering moeilijk is en hoe het wél kan. Naarden: Lanseloet Uitgeverij.