Heb jij dat ook

Je kent het wel, je had na de vakantie nog zo het goede voornemen om 3 keer in de week te gaan hardlopen, maar toch is het er niet van gekomen. Of je had je echt voorgenomen om je belastingaangifte dit jaar ruim op tijd in te vullen, en toch… zit je nu weer het laatste weekend alles met een rood hoofd bij elkaar te zoeken. Of je zou vanaf nu gezonder te eten en niet meer zoveel te snoepen, en toch…. snoep je lekker door.

Een valse start

Sommige voornemens worden nooit omgezet in gedrag. Iemand had een (gezond) voornemen, maar bij nader inzien is het (ongezonde) alternatief toch aantrekkelijker. Of de benodigde voorbereidingen worden niet getroffen, zoals de boodschappen in huis halen om een gezonde maaltijd te kunnen koken of het aanschaffen van sportschoenen om een rondje te kunnen hardlopen.

In de ijskast

Andere voornemens worden slechts kortstondig omgezet in gedrag. Daarna worden ze weer vergeten, in de ijskast gezet omdat andere dingen toch belangrijker lijken te zijn of onmogelijk gemaakt door allerlei negatieve gedachten. Er zijn talrijke redenen waarom voornemens uiteindelijk niet worden omgezet in gedrag en niet leiden tot de gewenste verandering. Hier 3 redenen:

1.       Het voornemen gaat over iets wat bijdraagt aan een doel dat verder weg ligt. Als je vandaag gezond eet en dit een tijd lang blijft doen, bereik je bijvoorbeeld over een half jaar je streefgewicht. Terwijl dat lekkere taartje instant bevrediging geeft.  Korte termijn bevrediging wint het vaak van lange termijn doelen. 

2.       Er was wel een voornemen, maar geen bijbehorend plan, of een plan van slechte kwaliteit. Met alleen een voornemen kom je er niet, en op wilskracht alleen ook niet. Een goed plan is nodig hoe en wat iemand gaat doen om het voornemen om te zetten in gedrag. Liefst ook nog een extra plan: wat ga je doen als het moeilijk wordt? En een terugvalplan: wat ga je doen als het een keer mis is gegaan? 

3.       De omgeving werkt niet echt mee. Dit gaat zowel over de fysieke als de sociale omgeving. Iemand die wil gezond wil eten of wil afvallen wordt overal geconfronteerd met ongezond, energiedicht eten in grote porties tegen relatief lage kosten. De sociale omgeving heeft ook lang niet altijd zin in een verandering. ‘Waarom ga je plotseling gezond doen? Doe niet zo ongezellig’. Het confronteert hen met hun eigen onvermogen, of het past simpelweg niet bij de heersende sociale norm (alcohol drinken hoort erbij bijvoorbeeld). Bij een leefstijlverandering is het dan ook goed om te kijken wie de supporters zijn die steun kunnen geven, en wie de saboteurs zijn waarmee je rekening moet houden. 


Auteur: Ingrid Steenhuis

Bron

IHM Steenhuis. Ik ga het gewoon (niet) doen. Waarom leefstijl- en gedragsverandering moeilijk is en hoe het wél kan. 2024, Naarden: Lanseloet Uitgeverij.